Jak liczymy Indeks Napięcia wzór, wagi i granice wiarygodności
Indeks Napięcia Rynku Pracy znajdzprace.plus to wskaźnik złożony w skali 0–100, publikowany co miesiąc dla każdego powiatu w Polsce. Można go cytować bez pytania nas o zgodę — prosimy jedynie o podanie źródła i odesłanie do tej strony.
1. Co mierzy indeks
Napięcie na rynku pracy to sytuacja, w której pracodawcy mają trudność ze znalezieniem pracowników. Wysoki wynik oznacza, że w powiecie jest dużo ofert w stosunku do liczby mieszkańców, oferty długo pozostają otwarte, znaczna ich część jest oznaczona jako pilna, a liczba wakatów rośnie. Niski wynik oznacza sytuację odwrotną: ofert jest mało i szybko znajdują chętnych.
Indeks opisuje relację między popytem a podażą pracy — nie mierzy bezrobocia, zamożności ani jakości miejsc pracy. Powiat może mieć jednocześnie wysokie napięcie i niskie płace.
2. Składowe i wagi
| Składowa | Waga | Dlaczego podnosi napięcie |
|---|---|---|
| Oferty aktywne na 1000 mieszkańców | 35% | Miara skali popytu odniesiona do wielkości lokalnego rynku pracy. |
| Mediana czasu życia oferty | 25% | Im dłużej oferta pozostaje otwarta, tym trudniej obsadzić stanowisko. |
| Udział ofert „od zaraz” | 20% | Pilność rekrutacji — pracodawca nie może czekać na kandydata. |
| Zmiana liczby ofert miesiąc do miesiąca | 20% | Kierunek: rynek, który przyspiesza, napina się szybciej niż stabilny. |
3. Jak powstaje liczba 0–100
Każda składowa jest przeliczana na wspólną skalę 0–100 przez odniesienie do kotwic: dziesiątego i dziewięćdziesiątego percentyla tej składowej, policzonych raz na oknie bazowym 2024-09 – 2025-08 i od tego czasu niezmienianych. Wartość równa kotwicy dolnej daje 0 punktów, równa górnej — 100; wartości spoza tego przedziału są przycinane. Wynik końcowy to średnia ważona składowych, zaokrąglona do liczby całkowitej.
Dlaczego kotwice, a nie ranking. Gdybyśmy w każdym miesiącu ustawiali powiaty w kolejności i przypisywali im pozycję na skali, średnia krajowa z definicji wynosiłaby zawsze 50 — a zdanie „rynek napiął się w skali kraju” byłoby matematycznie niemożliwe do wypowiedzenia. Skala zamrożona pozwala porównywać rok do roku i pokazuje ruch całego kraju, nie tylko przetasowania w rankingu.
Wartości kotwic
| Składowa | Kotwica dolna (0 pkt) | Kotwica górna (100 pkt) | Liczba obserwacji |
|---|---|---|---|
| Oferty aktywne na 1000 mieszkańców | 0,53 | 1,80 | 3 946 |
| Mediana czasu życia oferty (dni) | 9,00 | 31,00 | 2 600 |
| Udział ofert „od zaraz" (%) | 2,60 | 56,15 | 3 946 |
| Zmiana liczby ofert miesiąc do miesiąca (%) | -23,13 | 33,57 | 3 751 |
4. Wygładzanie
Publikowana wartość nie jest surowym wynikiem bieżącego miesiąca, lecz ważoną średnią z trzech ostatnich miesięcy (0,5 dla bieżącego, 0,3 dla poprzedniego, 0,2 dla sprzed dwóch). Powód wykryliśmy na własnych danych: surowy wynik zmieniał się miesiąc do miesiąca średnio o dziesięć punktów na skali stupunktowej. Częściowo z natury rzeczy — jedna ze składowych jest dynamiką — a częściowo przez szum próby w małych powiatach, gdzie mediana czasu życia oferty powstaje z kilkudziesięciu ogłoszeń.
Wskaźnik skaczący o dziesięć punktów bez realnej zmiany na rynku byłby bezużyteczny jako cytat. Uśrednianie okna kroczącego to standard przy wskaźnikach złożonych; kosztem jest opóźnienie reakcji na gwałtowny zwrot o kilka tygodni i przyjmujemy je świadomie.
5. Skala słowna
| Przedział | Opis |
|---|---|
| 0–20 | rynek uśpiony |
| 21–40 | rynek spokojny |
| 41–60 | rynek zrównoważony |
| 61–80 | rynek napięty |
| 81–100 | rynek bardzo napięty |
6. Źródło danych
Podstawą jest nasz rejestr ofert budowany codziennie z Centralnej Bazy Ofert Pracy — publicznego zbioru ogłoszeń zgłaszanych do powiatowych urzędów pracy. Każda oferta ma w rejestrze jeden wiersz z datą pierwszego i ostatniego dnia, w którym była widoczna, dzięki czemu możemy liczyć jej rzeczywisty czas życia. Ludność powiatów pochodzi z Banku Danych Lokalnych GUS (stan na 31 grudnia).
Do indeksu wchodzą wyłącznie oferty z Polski. Czas życia liczymy dla ofert zakończonych w danym miesiącu, niezależnie od tego, kiedy się pojawiły — oferta zamknięta 3 marca po dwóch miesiącach emisji jest pełnoprawną obserwacją marca. Oferty wciąż aktywne pomijamy, bo miałyby sztucznie krótki czas życia. Pomijamy też ogłoszenia widoczne już w pierwszym dniu zbierania danych (20 lipca 2024) — nie znamy ich rzeczywistej daty publikacji.
7. Progi i braki danych
- Powiat z mniej niż 30 ofertami w miesiącu nie dostaje wyniku. Publikowanie w takiej sytuacji zera sugerowałoby „rynek uśpiony”, podczas gdy w rzeczywistości po prostu nie mamy danych.
- Mediana czasu życia wymaga co najmniej 30 ofert zamkniętych w miesiącu. Jeśli ich zabraknie, waga tej składowej jest rozdzielana proporcjonalnie między pozostałe, a informacja o braku jest widoczna w karcie powiatu.
- Pierwszy miesiąc szeregu nie ma składowej dynamiki — nie ma z czym porównać.
- Wynik nie powstaje, jeśli zabrakłoby więcej niż dwóch składowych.
8. Czego indeks nie mierzy — znane ograniczenia
- Oferty spoza urzędów pracy nie są uwzględniane. Rekrutacje prowadzone wyłącznie przez portale komercyjne, agencje albo kanały wewnętrzne firm nie trafiają do bazy. W powiatach o silnym udziale dużych pracodawców korzystających z własnej rekrutacji indeks niedoszacowuje popytu.
- Urzędy różnie pilnują zamykania ofert. Tam, gdzie nieaktualne ogłoszenia wiszą dłużej, składowa czasu życia zawyża napięcie. To najsłabszy punkt wskaźnika i podajemy go wprost.
- Jedna oferta może dotyczyć wielu stanowisk. Indeks liczy oferty, nie wakaty — liczbę wolnych miejsc podajemy osobno.
- Miasta na prawach powiatu są traktowane jak powiaty, więc ich wynik jest liczony wobec ludności samego miasta, bez okolicznych gmin.
9. Stabilność liczb i changelog
Miesiąc zamknięty liczy się raz i nigdy nie jest przeliczany, nawet jeśli do bazy trafią później zaległe oferty z tego okresu. Liczba raz podana pozostaje tą samą liczbą — inaczej wskaźnik byłby bezużyteczny jako punkt odniesienia w tekście sprzed miesiąca. Miesiąc bieżący aktualizujemy codziennie i oznaczamy jako niezamknięty.
Każda zmiana składowych, wag albo okna bazowego oznacza nową wersję metodologii i zostaje odnotowana poniżej. Szeregi z różnych wersji nie są porównywalne.
| Wersja | Zmiana |
|---|---|
| 1 | Pierwsza publikacja: cztery składowe, kotwice z okna 2024-09 – 2025-08. |
10. Cytowanie i dane do pobrania
Zalecana forma: „Indeks Napięcia Rynku Pracy znajdzprace.plus, czerwiec 2026” wraz z odesłaniem do strony indeksu.
Komplet danych w formacie JSON: pełna historia · ostatni miesiąc. Dane udostępniamy na licencji CC BY 4.0.